Kırmızı ette fiyatlar uçuşa geçti! Lider nedenini açıkladı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Küle, AA muhabirine, Rekabet Heyeti tarafından alınan kararla kırmızı et bölümüne yönelik başlatılan inceleme hakkında bilgi verdi.

Kırmızı etin beslenmedeki kıymetli rolü nedeniyle Kurum tarafından tertipli takip edilen dallardan biri olduğunu belirten Küle, “Bu hususta birinci dal incelememizi 2011’de tamamlamıştık ve raporumuzu yayımlamıştık lakin o devirden günümüze kesimde ve tüm dünyada birçok değişiklik oldu.” dedi.

Son devirde kırmızı et kesimindeki fiyat artışlarına yönelik çok sayıda şikayet aldıklarını aktaran Küle, “Bu yıl uzlaşma yordamıyla sonlandırılan ve resen açtığımız bir soruşturmamızda hayvan besiciliğinin yanı sıra et ve et eserlerinin üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren pazardaki başkan bir teşebbüse, perakendecilerin raf fiyatlarını belirlediği tespiti sonucunda idari para cezası tesis edildi.” diye konuştu.

Diğer yandan son iki yılda iki farklı ön araştırmayla bölümde yaşanan fiyat artışlarının rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki teşebbüsler ortası muahedeler ve/veya teşebbüs birliği kararları kaynaklı olup olmadığını incelediklerini vurgulayan Küle, şöyle devam etti:

“Bu incelemelerde görülen en temel olgu, bölümdeki fiyat artışlarının ardında birtakım yapısal meselelerin olduğu tespitidir. Bu nedenle bölüme ait piyasa dinamiklerini derinlemesine inceleyerek, pazarda faaliyet gösteren oyuncuların karşılaştığı yapısal sıkıntıları detaylı bir biçimde tespit etmek istedik. Bu tespitle kelam konusu meselelere tahlil teklifleri getirmeyi ve pazardaki rekabet şartlarının güzelleştirilmesine yönelik rekabet siyaseti teklifleri geliştirmeyi hedefledik. Nihayetinde bu münasebetlerle kırmızı et piyasasına yönelik olarak bir bölüm incelemesi başlatmış olduk. En temel maksadımız, tüketicilerin kırmızı eti daha ucuza tüketebilmesi ve pazarın daha rekabetçi olabilmesi için neler yapılabileceğini araştırmak.”

SALGIN VE SAVAŞ ETKİSİ

Kırmızı et piyasasının besicilikte kullanılan ham husus fiyatlarından direkt etkilendiğine işaret eden Küle, Kovid-19 salgınıyla başlayan ve sonrasında Ukrayna-Rusya Savaşı ile devam eden süreçte ham husus ve güç fiyatlarında önemli artışlar ve arz problemleriyle karşılaşıldığını hatırlattı.

Küle, kelam konusu sıkıntıların pek çok alanda olduğu üzere kırmızı et kesiminde de fiyat artışlarını beraberinde getirdiğini tabir ederek, halihazırda yem endüstrisinin yüzde 45 ithal yem ham hususlarını kullandığını lisana getirdi.

Ukrayna-Rusya Savaşı’nın bu kaynağa erişimi güçleştirmiş olmasının, zincirleme bir tepkiyle sonuncu fiyatlarda da değerli bir yükseliş yaşanmasına yol açtığına dikkati çeken Küle, şu değerlendirmede bulundu:

“TÜİK bilgilerine bakıldığında, bilhassa 2020-2021 yıllarında kırmızı et fiyatlarındaki artış, başka besin ürünlerindekine kıyasla düşük seyrediyordu. O periyotta çiğ süt fiyatlarının seyri de kırmızı et fiyatlarına seyrine misal biçimdeydi. Yem maliyetlerinin artması karşısında çiğ süt fiyatlarının gereğince artış gösterememesi, büyükbaş hayvancılıkta kimi işletmelerde anaç hayvanların kesite gönderilmesiyle sonuçlandı. Bu durumun, arzın artış göstermesi nedeniyle kırmızı et fiyatları üzerinde o periyotlarda baskı oluşturduğunu gözlemleyebiliyoruz lakin anaç hayvanların kesilmesi 2022’de Türkiye’de büyükbaş hayvan varlığının düşmesine yol açarak kırmızı et piyasasında arz istikametli sıkıntılar doğurmuş ve kırmızı et fiyatlarında artan talep karşısında ani yükselişler yaşanmıştır.”

“ÜRETİCİ FİYATI BELİRLEYEN TARAF DEĞİL”

Küle, dal incelemesinde kelam konusu sıkıntılar üzerinde daha ayrıntılı çalışacaklarını fakat bu etaptaki bulgularına nazaran öncelikle mevcut durumda büyükbaş ve küçükbaş hayvan besiciliği alanında faaliyet gösteren yaklaşık 200 bin işletmenin bulunduğunun tespit edildiğini bildirdi.

Türkiye’de çiğ süt üretim işletmelerinin sayısıyla birlikte toplam hayvancılık işletmesi sayısının yaklaşık 1 milyon olduğunu ve bu işletmelerin birçoklarının küçük ölçekli aile işletmesi niteliği taşıdığını belirten Küle, “Bir öteki tabirle işletmeler kâfi ölçeğe gelemedikleri, besin ve hayvancılık bakımından biyolojik etkenler geçerli olduğu için üretici eserlerini pazarlarken zayıf pozisyonda ve aracıya ya da kesimhaneye satış yaparken fiyatı belirleyen taraf değil. Ayrıyeten üretici örgütlerinin pazarda yeteri kadar faal olmadığını gözlemledik.” sözlerini kullandı.

“SEKTÖRDEKİ FİYAT ARTIŞLARI YAPISAL SIKINTILARDAN KAYNAKLI”

Küle, dala yönelik yürüttükleri incelemelere ait de şunları kaydetti:

“Ülkemizde kırmızı et fiyatlarında son periyotta meydana gelen fiyat artışlarının rekabet zıddı hareketlerden çok, besicilik bölümünde ve dalın gelişiminde karşılaşılan yapısal problemlerden ve maliyet artışlarından kaynakladığını tespit ettik. Bunun yanı sıra mevcut durumda büyükbaş ve küçükbaş hayvan besiciliği alanında faaliyet gösteren işletmelerin birçoğunun küçük ölçekli aile işletmesinden ibaret olduğu ve işletme başına düşen büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısının epey düşük kaldığı, bölümde yaşanan problemler nedeniyle hem besicilik faaliyetiyle iştigal eden işletme sayısının hem de artan nüfus karşısında büyükbaş hayvan varlığının gün geçtikçe azaldığı istikametinde tespitlerimiz de oldu.”

Türkiye’deki meraların vasıfsız olmasından kaynaklı çoğunlukla ahır besiciliği yapıldığına işaret eden Küle, “Bu durumların yem maliyetlerini değerli ölçüde artırdığı, bölümde kullanılan girdilerin büyük bir kısmının ithal edilmesinden kaynaklı olarak global düzeyde yaşanan olumsuz gelişmelere ve dövizdeki hareketlere karşı dalın epeyce kırılgan hale geldiği konuları da tespitlerimiz ortasında yer aldı.” dedi.

Küle, meselelere ve tahliline yönelik daha ayrıntılı incelemeler yapacaklarına dikkati çekerek, şunları söyledi:

“Sektördeki tüm paydaşlarla görüşmeler gerçekleştireceğiz fakat bu kademede tahlil için temelde üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve küçük ölçekli işletmelerin üretimde aktif bir ölçeğe ulaşmalarına katkı sağlayacak uygulamaların hayata geçirilmesinin yararlı olacağını düşünüyoruz. Bu çerçevede üretici örgütlerinin ve kooperatiflerin pazarda aktif bir rol oynaması kıymet arz etmektedir. Üreticilerin kooperatifler aracılığıyla daha avantajlı fiyatlarla girdiye ulaşabilmesinin tüketicilerin daha uygun fiyatlarla eserlere ulaşmasına direkt katkı sağlayacağına inanıyoruz. Öbür taraftan küçük ölçekli işletmelerin teşvikler yoluyla desteklenmesi sadece en son fiyatlar için değil, kesimdeki istihdamın korunması için de değer arz ediyor. Bizim burada yapacağımız çalışmanın, bölümde sürdürülebilir arz ve tüketicinin besine erişim hususlarında yol gösterici olmasını ve pazarın daha rekabetçi bir pozisyona gelmesini hedefliyoruz.”

İNCELEMENİN KISA MÜDDETTE TAMAMLANMASI PLANLANIYOR

Arz zincirinin tüm halkalarını kesin tüketiciye kadar incelemeyi planladıklarını vurgulayan Küle, ziraî nüfusun korunması için oluşturulacak toplumsal dayanak sistemlerinden şuurlu üretimin gerçekleştirilmesine hizmet edecek sektörel eğitimlere ve finansman imkanlarının artırılmasına kadar epey geniş uygulama alanı olduğu dikkate alındığında, dalın sıkıntılarının tahlilinde birçok kesite kıymetli misyonlar düşeceğini öngörebildiklerini lisana getirdi.

Küle, şunları kaydetti:

“Örnek vermek gerekirse teknik bilgi ve vasıflı insan kaynağı için üniversitelerin, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ismine üretici örgütlerinin, finansman imkanların artırılması için tarım kredi kooperatiflerinin ve finansal kurumların tahlile katkı sağlayabileceğini düşünüyoruz. Ayrıyeten üretici örgütlerinin kesimde daha faal formda yer alması meselelerin tahliline katkı sağlayacaktır. Kısa müddette tamamlamayı düşündüğümüz kesim incelememizde, meselelere yönelik tahlil tekliflerine tüm detaylarıyla yer vermeyi planlıyoruz.”