Müdür bile fon kuramaz

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye günlerdir birtakım eski futbolcuların bir banka şube müdürü ile oluşturduğu para alışveriş ağını konuşuyor. Milyon dolarların döndüğü bu rant çarkına dahil olan taraflar birbirini suçlayınca olay gün yüzene çıktı.

Bankanın ”7 Nisan 2023’te haberimiz oldu” diyerek savunma yaptı bahsin emniyet ve isimli makamlara intikal etmesinin akabinde başlayan yargılama sürecinin daha başındayız. Lakin sav, suçlama ve ihmaller zincirine her gün yeni bir halka ekleniyor. Lakin, mevzuyla ilgili tartışma sermaye piyasası mevzuatı göz arkası edilerek tartışılıyor.

CEVAP BEKLEYEN ÇOK SORU VAR

Ortada bir fon savı var. Fakat Seçil Erzan’ın Denizbank Levent Büyükdere Caddesi Şubesi Müdürlüğü yaptığı sırada, futbol topluluğunda tanınan kimi isimlerden para toplama, saklama ve geri ödeme formülünün bir fon olup olmadığı konusu dikkatlerden kaçırılması dikkat çekiyor.

Kamuoyu mevzuyu ”Fatih Terim Fonu” olarak tartışıyor. Fotoğraf olarak bu türlü bir fon var mı? Hatta banka genel müdürlerinin ismine kurulduğu argüman edilen fonlar gerçek mi? Kimler fon kurabilir? Yatırım fonu kurmak için rastgele bir yerden müsaade almak gerekiyor mu? Bunun üzere daha birçok soru var.

DAHA FAZLA KAZANMA HIRSI

”Tamahkâr ile sahtekâr birbirini çabuk bulur” kuralını hatırlatan bu rant çarkının sermaye piyasası mevzuattaki yerini araştırdık. Finansal okuryazarlık eksikliğinin öne çıktığı ve daha çok para kazanma hırsıyla oluşturulmuş yasa dışı bir dolandırıcılık yolu ile ilgili ortaya çıkan sonuç şu: Seçil Erzan’ın oluşturduğu para sepeti bir fon değil. Zira bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri ile bunların yöneticileri ile çalışanları yatırım fonu kuramaz. Hatta banka genel müdürü bile fon kuramaz. Yalnızca ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve idaresi olan portföy idare şirketleri SPK’dan müsaade alarak fon kurabilir. Mevzuyla ilgili merak edilen sorular ve karşılıkları şöyle:

KİMLER YATIRIM FONU KURABİLİR?

1- Türkiye’deki cari mevzuata nazaran kimler fon kurabilir?

Sadece ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve idaresi olan portföy idare şirketleri fon kurabilir. Portföy idare şirketleri, kuruluş ve faaliyet için Sermaye Piyasası Kurulu’ndan müsaade alır.

2- Banka yahut banka yöneticileri/çalışanları fon kurabilir mi?

Bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri vb. finansal kuruluşlar ve bunların yöneticileri/çalışanları yatırım fonu kuramaz.

SPK’DAN MÜSAADE ALMAK ŞART

3- Yatırım gayesiyle fon kurmak için müsaade almak gerekiyor mu?

Bir yatırım fonunun kuruluş ve katılma hissesi ihracı için portföy idare şirketleri tarafından Konseye başvurulması ve müsaade alınması gerekiyor. Müracaatın olumlu karşılanması halinde Sermaye Piyasası Şurası; yatırım fonu izahnameyi onaylar ve onaylı izahname fonun Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yer alan sayfasında ilan edilir. Kelam konusu süreçlerin tamamlanmasının akabinde fakat portföy idare şirketi katılma hissesi ihracına başlayabilir.

BU CÜRÜMLERİ İŞLEYEN FON YÖNETEMEZ

4- Fon kuracak gerçek yahut hükmî bireylerde aranan koşullar nelerdir?

Fonlar, yalnızca portföy idare şirketleri tarafından kurulup yönetilebiliyor. Bir portföy idare şirketinin kurucu ortaklarının başta 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen cürümlere bulaşmamış olması gerekiyor. Kurucu ortakların taammüden işlenen bir cürümden ötürü beş yıl yahut daha fazla mühletle mahpus cezasına ya da devletin güvenliğine karşı cürümler, anayasal tertibe ve bu sistemin işleyişine karşı cürümler, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, itimadı berbata kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, dataları yok etme yahut değiştirme, banka yahut kredi kartlarının berbata kullanılması, hatadan kaynaklanan malvarlığı pahalarını aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı yahut haksız mal edinme kabahatlerinden mahkûm olmaması, 6415 Sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen cürümlerden mahkum olmaması gerekiyor. Kurucu ortaklarda aranan öbür koşullar ise SPK’nın III-55.1 sayılı Portföy İdare Şirketleri Ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine Ait Temeller Tebliği’nde açıkça yazıyor.

KAMUYU AYDINLATMA PLATFORMU’NA BİLDİRME ZARURİLİĞİ DA VAR

5- SPK mevzuatına nazaran; bir yatırım sepetinin fon sayılabilmesi için hangi koşulları taşıması lazım?

Yatırım fonlarının Sermaye Piyasası Konseyi’nce onaylı izahnamelerinde yer alan asıllar çerçevesinde, portföy idare şirketleri halktan topladıkları paralar karşılığı, paydaşlık hissesi, tahvil üzere sermaye piyasası araçlarından ve değerli madenlerden oluşan yatırım fonu portföyünü yönetir. Her bir yatırımcı, fonun sahip olduğu portföyün bir kısmını temsil eden katılma hissesini alarak fon portföyüne ortak olur. Yatırım fonu ismi altında para toplanabilmesi fakat ve yalnız fona ait Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanmış izahnamenin varlığı halinde mümkün. Kelam konusu izahnameler Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (www.kap.org.tr) yayınlanır.

ERZAN’IN PARA TOPLAMA SİSTEMİ

6- Kamuoyuna da yansıyan Denizbank’ın eski şube müdürünün (Seçil Erzan) para toplama sistemi fon sayılır mı?

Seçil Erzan bir banka işçisi, portföy idare şirketi çalışanı, kurucusu ve yöneticisi değil. Üstelik Seçil Erzan; Sermaye Piyasası Konseyi düzenlemeleri gereği bir portföy idare şirketinde misyon alabilmek, yönetici olabilmek için gerekli sermaye piyasası lisanslarına da sahip değil. Kamuoyunda “Fatih Terim Fonu” olarak anılan SPK tarafından onaylanmış rastgele bir yatırım fonu bulunmuyor. Münasebetiyle, Seçil Erzan’ın para toplama sisteminin, Heyet düzenlemeleri gereği bir yatırım fonu sayılamayacağı açık. Konseyce onaylanan tüm yatırım fonlarına ilişkin bilgiler ile bu fonlara ilişkin içtüzük, izahname, yatırımcı bilgi formu üzere bilgilendirme dokümanlarına, kelam konusu fonların Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yer alan sayfasından herkes ulaşabilir.

KULLANDIĞI PROSEDÜR YASA DIŞI

7- Seçil Erzan’ın para toplama, saklama ve geri ödeme formülü bir tıp “dolandırıcılık” mı?

Seçil Erzan’ın kelam konusu aksiyon ve süreçlerinin Türk Ceza Kanununda düzenlenen “dolandırıcılık” hatası olarak sayılıp sayılamayacağı konusuna isimli merciler karar verecek. Yargılama süreci devam ettiği için şimdiden bu türlü bir karara varmak erken. Ortada bir hata olup olmadığı, var ise cezasının ne olacağına mahkeme karar verecek. Seçil Erzan’ın para toplama, saklama ve dağıtma prosedürü Sermaye Piyasası mevzuatında yer alan kuralların hiçbirisine haiz olmadığı için “yasa dışı” süreç sayılacağı kesin.