Türkiye’nin ulusal havacılık motorları kritik virajları dönüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mahmut Faruk Akşit, Türkiye’nin birinci ulusal uçak motoru olan, türevleriyle insanlı/insansız hava araçlarına, helikopterlere, deniz platformlarına güç verebilecek TEI-TF6000 Turbofan Motoru konusunda da sona yaklaştıklarını bildirdi. Akşit, şöyle konuştu:Türk savunma endüstrisi bünyesinde geliştirilen ulusal havacılık motorları yakın vakitte kıymetli kilometre taşlarını geride bırakacak.

TUSAŞ Motor Sanayi AŞ (TEI) Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, şirketin yürüttüğü çeşitli motor çalışmalarında gelinen son duruma ait açıklamalarda bulundu.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı himayelerinde geliştirdikleri TEI-TS1400 turboşaft motorunun GÖKBEY helikopteri ile yaptığı birinci uçuştan çok şey öğrendiklerini tabir eden Akşit, uçuştan sonra da helikopter üzerinde kimi testler yaptıklarını söyledi.

Motorları daha sonra Eskişehir’deki TEI tesislerine getirip çeşitli incelemeler ve testler gerçekleştirdiklerini anlatan Akşit, şöyle konuştu:

“Bu süreç devam ediyor. Neye gerçek devam ediyor? Artık sırada seri imalat ve sertifikasyon var. Seri imalat kademesine artık geldik. Hatta ham gereçleri birinci parti için sipariş verdik. Gelir gelmez de imalat faaliyetleri başlayacak. Bu biraz uzun bir süreç. Halkımızın da biraz sabırlı olması lazım. Daima üretilen, seri imalatta olan bir motoru bile dünyada şu anda sipariş verseniz size 2-3 yıla teslimat müddeti veriyorlar. Zira sipariş alındıktan sonra biz ham materyal siparişi geçtiğimizde diyelim ki dövme, birinci evvel materyali üretiliyor, sonra dövmeciye gidiyor, o kalıp yapıyor dövüyor, size geliyor. Bir yılı geçiyor bu süreçler. Birtakım kritik modüllerde 1,5 yıla varabiliyor. Ondan sonra imalat ve montaj süreçleri var. Yani çok süratli olmuyor. Elimizden geldiği kadar süratli yapıp 1 yıl yahut 15-16 ay içinde birinci seri imalat eserleri ortaya çıkarmaya çalışacağız. Sonra kalifikasyon testinden geçecek, sertifikasyon ise daha uzun bir süreç.”

Akşit, bir motorun askeri kullanım için sivil sertifikasyona muhtaçlığı bulunmadığına işaret etti. Bu alanda müşterinin talep ettiği kuralları sağlamanın kâfi olduğunu belirten Akşit,  Sertifikasyon sürecinin ise daha çok sivil havacılık için gerekli olduğuna değindi. Akşit, GÖKBEY’in ambulans, orman yönetimi üzere misyonlarında gereksinim duyulan sertifikasyon için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile çalıştıklarını bildirdi.

İLK SERTİFİKASYON İÇİN GERİ SAYIM

Bu çalışma tamamlanınca Avrupa Havacılık Emniyet Ajansının (EASA) onay sürecinin gerçekleşeceğini lisana getiren Akşit, “Bu süreç iki etaplı. Birinci evvel tertibin onayı. TEI olarak birinci sefer Türkiye’de bir havacılık motoru tasarım tertibi; mühendislik takımını ve yeteneklerini onaylattırıyor: ‘Bu takım sivil yolcu taşıyacak bir motor tasarlayabilir. Bütün her şeyiyle denetim ettik. Her şey uyumlu mu diye.’ Bu süreçte artık sona geldik. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü sağ olsun birinci kere yapmış olmalarına karşın önemli olarak takviye veriyorlar. Beraberce, grup olarak çalışıyoruz. Bu onayı almak için artık çok az müddet kaldı. Birkaç ay, tahminen daha az” diye konuştu.

Akşit, “Hemen peşinden bu sefer bu tertibin tasarlamış olduğu motoru tip sertifikası sürecine sokuyorsunuz. Motorun kendisi testlere girmeye başlıyor. Bu süreçten evvel motoru tekraren test ettik, hatta uçurduk. Hem bizim hem TUSAŞ’ın uçuş güvenliği komitelerinden onay alıp o denli uçtu. Motorun aşikâr testleri muvaffakiyetle geçmiş olması otomatik olarak sertifika verileceği manasına gelmiyor. Sertifika otoritesi ‘Her şey bürokratik sürece uygun olacak’ diyor. Her şeye teker teker bakıyorlar. Dizayn tertip onayını alır almaz tip sertifikasyon süreci başlayacak. Sertifikasyon denetçisi huzurunda daha evvel yaptığımız testleri bir daha yapacağız. Maksadımız 2025 sonuna bunu yetiştirmek. Bu süreç tamamlandığında artık dünyada sivil rastgele bir helikoptere motoru satabilecek duruma geleceğiz” sözlerini kullandı.

TUSAŞ’ın GÖKBEY ile ilgili sertifikasyon ve seri üretim çalışmaları yürüttüğünü tabir eden Akşit, TEI-TS1400 hazır olduğunda ithal motorla yapılan tüm testlerin tekrarlanmayacağını, motora bağlı bir kısım testin yenileneceğini belirtti.

MİLLİ UÇAK MOTORUNDA SONA YAKLAŞILDI

Mahmut Faruk Akşit, Türkiye’nin birinci ulusal uçak motoru olan, türevleriyle insanlı/insansız hava araçlarına, helikopterlere, deniz platformlarına güç verebilecek TEI-TF6000 Turbofan Motoru konusunda da sona yaklaştıklarını bildirdi. Akşit, şöyle konuştu:

“Orada da halkımıza biraz sabır telkin ediyoruz. Zira çok uzun müddette yapılan işleri çok kısa müddette yapmaya çalışıyoruz lakin birtakım süreçleri ne kadar da olsa kısaltamıyorsunuz lakin sona geldik. Birinci motorumuzun çalıştığını inşallah yakında anons etmeyi Allah nasip eder. Bunu duyurduğumuz vakit da çabucak 1-2 ay sonra rastgele bir araçta uçacak diye beklememek lazım. Bu yeniden bir sürü testlere girecek. Uzun bir maratondayız. 3-5 yılda yaparız dediğimizde teknoloji kazanımını kastediyoruz. 3-5 yıl sürmeden birinci motorumuzu çalıştırıyoruz, TEI-TF6000’de de bu türlü oldu. Birinci motoru çalıştırmamız inşallah 5 yılı bulmayacak. Bu sürecin düzgün bir yerindeyiz TEI-TF6000’de. Birinci motorumuzu çalıştırmaya bayağı yaklaştık.”